تناسب اعتقادی مهم ترین تناسبی است که باید برای تشکیل خانواده مدنظر قرار گیرد.
سرویس اجتماعی برنا
هر فرد برای تهیه لباس، تناسب لباس مورد نظر با اعتقادات و ارزشهای اخلاقی خویش را مد نظر قرار میدهد به طوری که لباس هر فرد نمایانگر نوع بینش، طرز تفکر و خصوصیات اخلاقی او محسوب میشود. از سوی دیگر نوع پوشش هر فرد تاثیرات متفاوت دینی و اخلاقی را در او رقم میزند. به عنوان مثال امیر المؤمنین (علیه السلام) میفرمایند:
«عَلَیْکُم بِالصَّفیقِ مِنَ الثِّیابِ، فَانَّ مَنْ رَقَّ ثَوْبُهُ رَقَّ دینُهُ».
«لباس ضخیم بپوشید، چرا که هر کس لباس نازک بپوشد، دین او نیز ضعیف می گردد.»
همین نسبت که ناهماهنگی بین مرد و لباس از لحاظ دینی و ارزشی، به ایجاد احساس روانی نامطلوب در او دامنمی زند، عدم تناسب بین فرد و همسر او که لباسی دایمی است، مشکلات روانی وی را به دنبال می آورد و یا زمینه انحراف وی از عقاید و ارزشهای مورد نظر را فراهم میسازد.
بنابراین، تناسب اعتقادی مهمترین تناسبی است که باید برای تشکیل خانواده مدنظر قرار گیرد و اصولا پیشوایان دینی آنجا که بحث تناسب و کفویت همسران را مطرح کردهاند، هم شانی و هماهنگی دینی را مد نظر قرار دادهاند.
متاسفانه در جامعه کنونی، واژه «کُفْو» که از تعابیر دینی و از بیانات پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) بوده و به معنی هم شان در ایمان و دین است، معنی اصلی خود را از دست داده و بر خلاف دیدگاه نبی اکرم بر هر گونه تناسب به غیر از تناسب دینی اطلاق میشود! رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در حدیث بسیار ارزشمندی جوبیر را که فردی تازه مسلمان و به لحاظ دینی بسیار متدین ولی از لحاظ پایگاه اجتماعی اقتصادی ضعیف بود، به خواستگاری دختر زیاد بن لبید که شریف ترین مرد قبیله بنی بیاضه بود فرستاد. زیاد که از این پیشنهاد متعجب شده بود، به حضور رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رسید و عذر خود را در عدم قبول این درخواست این گونه بیان کرد: ما تنها با افراد هم شان خود از انصار ازدواج می کنیم.
آنگاه رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود:
«یا زِیادُ! جُوَیْبِرُ مُؤمِنٌ وَ الْمُؤمِنُ کُفْوُ الْمُؤمِنَةِ وَ الْمُسْلِمُ کُفْوٌ لِلْمُسْلِمَةِ فَزَوِّجْهُ یا زِیادُ وَ لا تَرْغَبْ عَنْهُ»
«ای زیاد! جویبر مومن است و مرد مومن همتای زن مومنه و مرد مسلمان همتای زن مسلمان است. پس دخترت را به ازدواج او درآور و از او رو برمگردان.»
در این روایت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) ملاک تناسب را امور دینی و اعتقادی دانسته است. آن حضرت ایمان را که اعتقاد قلبی همراه با اعتراف زبانی و عمل جوارحی است ملاک هم شانی دو فرد مومن و اسلام را که اقرار زبانی است ملاک هماهنگی مرد و زن مسلمان دانسته است. به همین دلیل است که از امام صادق (علیه السلام) نقل شده که:
«لَوْلا اَنَّ اللّهَ خَلَقَ اَمیرَالْمُؤمِنینَ لِفاطِمَةَ (سلام الله علیها) ما کانَ لَها کُفْؤ عَلَی الارْضِ»
«اگر خداوند امیرالمومنین را برای فاطمه (سلام الله علیها) نیافریده بود، برای فاطمه هم شانی در روی زمین وجود نداشت».
روشن است که کفو در اینجا تناسب اقتصادی و اجتماعی و... نیست چون در همان زمان افرادی بودند که از این لحاظ با حضرت فاطمه (سلام الله علیها) تناسب داشتند ولی به لحاظ اعتقادی، ایمانی و اخلاقی تنها امیرالمومنین از این تناسب برخوردار بود و به جهت اختلاف سطح ایمانی، حتی سایر مومنین نیز حایز این هماهنگی نبودند.
مهمترین مصداق تناسب در ازدواج، تناسب دینی و اعتقادی است. اما با این وجود جوانانی هستند که ضمن درک اهمیت هم شانی دینی، به منظور هدایت و رشد و ارتقای سطح دینی طرف مقابل، میخواهند با فردی ازدواج کنند که از این نظر از آنها به مراتب پایینتر است.