سرویس استان‌های برنا/محمد آقایی پر

به گزارش خبرگزاری برنا، آذربایجان غربی و به ویژه شهر ارومیه در حوزه مطبوعات از پیشینه تاریخی قابل اعتنایی برخوردار بوده و از قدیمی ترین های ایران به شمار می آید به طوری که اولین نشریه شهرستانی کشور 162 سال پیش، در سال 1849 میلادی با نام آشوری «زاهاریرا دی باهارا» به معنای «اشعه روشنایی» در این شهر انتشار یافته است و خط مستمر انتشار مطبوعات همیشه در این استان پر رنگ بوده است.

اما آذربایجان غربی با این سابقه مطبوعاتی، هنوز از داشتن حداقل یک روزنامه که بتواند نیاز جمعیت 3 میلیونی استان را به اخبار روزانه مکتوب پاسخ دهد محروم است.

چندی پیش سید محمد حسینی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اظهار کرده بود که می خواهد 6 استان باقی مانده در کشور که هنوز روزنامه ندارند را روزنامه دار کند و از این رو در آخرین جلسات هیئت نظارت بر مطبوعات کشور در سال گذشته مقرر شد یکی از چندین هفته نامه متقاضی که از سالها پیش درخواست کرده بودند که با تغییر وضعیت انتشارشان به روزنامه موافقت شود انتخاب شود تا این استان بالاخره حداقل یک روزنامه داشته باشد.

از مجموعه تقاضاها هفته نامه آراز آذربایجان توانست نظر هیئت نظارت بر مطبوعات را برای تغییر وضعیت انتشار به روزنامه جلب کند و متعاقب آن چند روزی ابراز عقیده ها و اظهار نظرها به همراه وعده های مربوطه، نقل محافل خبری و مطبوعاتی شد.

هر کس به هر طریقی می خواست در این رویداد مهم فرهنگی استان یا نقش داشته باشد یا نقشی برای خود قائل شود و عده ای با طرح شبهه هایی در کلیت ماجرا و چگونگی شکل گیری و سرانجام آن می خواستند تردید هایی را ایجاد کنند.

اما زیاد طول نکشید که علیرغم وعده های داده شده دیگر صحبتی از تنها و اولین روزنامه استان به میان نیامد و در میان انبوه برنامه های ملی و بین المللی مسئولان به فراموشی محض سپرده شد و هر چه قدر که زمان وعده داده شده به پایان نزدیک تر می شد بی توجهی مسئولان به موضوع نیز برای فعالان عرصه مطبوعاتی حساسیت برانگیزتر جلوه می کرد.

با پایان خرداد ماه بالاخره زمان وعده داده شده مسئولان هم به سر رسید و هیچ اتفاقی در زمینه روزنامه دار شدن استان روی نداد.

معمولاً هر روزنامه ای به تناسب مخاطب و توانمندی هایی که دارد ابتدا با انتشار آزمایشی پیش شماره هایی به مرور ظرفیت ها و کاستی های احتمالی می پردازد و سپس در یک تاریخ از پیش اعلام شده و با حداکثر ظرفیت اقدام به عرضه خود به مخاطبان می کند.

حداقل انتظار در سه ماهه وعده داده شده مسئولان نیز همین بود که شماره های آزمایشی اولین و تنها روزنامه استان به روی پیشخوان دکه های مطبوعاتی بروند اما نه تنها این اتفاق نیافتاد بلکه بنا بر اظهارات دست اندرکاران انتشار روزنامه هیچ سراغی از آنها هم گرفته نشد.

نخستین بار استاندار آذربایجان غربی هشتم اسفند ماه 89 در جلسه سه و نیم ساعته با اصحاب رسانه از انتشار نخستین روزنامه استان در سه ماهه اول سال 90 خبر داد و گفت: با پیگیری های انجام شده امیدواریم نخستین روزنامه آذربایجان غربی با کیفیت بالا و رعایت شاخص های توسعه استان منتشر شود.

پس از وی، پانزدهم اسفند 89 ابراهیم فتح الهی معاون سیاسی و اجتماعی استاندار نیز گفت: با حمایت ها و پیگیری های مستقیم آقای جلال زاده استاندار آذربایجان غربی و موافقت کلی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اولین روزنامه استان آذربایجان غربی در سه ماهه اول سال 1390 منتشر خواهد شد.

وی گفته بود: وجود روزنامه سراسری در استان آذربایجان غربی یکی از نیازهای جدی استان است و می تواند در جهت اطلاع رسانی و شفاف سازی اخبار و برقراری ارتباط دو سویه بین مردم و مسئولین تاثیر گذار باشد.

همان زمان امید سیاح مسئول واحد مطبوعات اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان غربی گفته بود: نخستین روزنامه این استان با نام آراز آذربایجان مجوز انتشار گرفته است و روزنامه مذكور به صاحب امتیازی و مدیر مسوولی ابراهیم آقازاده منتشر می شود.

به گفته وی نشریه آراز آذربایجان پیش از این به صورت هفته نامه در ارومیه چاپ و منتشر و در سطح استان توزیع می شد كه هیات نظارت با انتشار آن به صورت روزنامه موافقت كرده است.

سیاح به عنوان كارشناس مربوطه همان موقع تنها کسی بود که تاریخ مشخصی برای شروع به كار تنها و نخستین روزنامه استان مشخص نكرد و اتفاقاً دست اندركاران انتشار روزنامه را توصیه كرده بود با تأمل و حوصله در بهترین شرایط ممكن اقدام به انتشار روزنامه نمایند.

اما امروز امید سیاح مسوول واحد مطبوعات اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان غربی در گفت وگویش با خبرنگار برنا می گوید: انتشار یک روزنامه، کار بسیار سنگینی است و از این رو این اداره کل با حمایت از تنها روزنامه استان با تخصیص یارانه کاغذ و چاپ آگهی های دولتی که بالسویه در بین نشریات توزیع می شود در صدد خواهد بود از روزنامه آراز آذربایجان حمایت های قانونی کامل را به عمل آورد.

وی در عین حال اذعان کرد که برخی ادارات راساً اقدام به انتشار آگهی های خود در گروهی از نشریات می کنند که این خلاف مقررات است و موجب اختلال در توزیع منصفانه آگهی های دولتی می شود.

وی راهکار برخورد با این گونه تخلفات را چندان مثمر ثمر ندانست و گفت: در صورت بروز اینگونه تخلفات با نامه نگاری به استانداری نوع و مقدار تخلفات دستگاه ها اعلام می شوند.

حافظه گزارشگر در چندین سال گذشته از برخورد با مدیران و مسئولان دستگاه های مسبب این گونه تخلفات، مستنداتی را شاهد نیست.

به گفته سیاح، به موجب بند 2 ماده 5 وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مصوب مجلس شورای اسلامی نحوه توزیع آگهی های دولتی بر عهده این اداره است در حالیکه برخی دستگاه ها گاها" با قیمت هایی چندین برابر تعرفه های رسمی در برخی نشریات اقدام به انتشار آگهی های خود می نمایند که این امر موجبات نارضایتی مسئولان مطبوعاتی استان را فراهم کرده است.

سیاح می گوید: از مجموعه 76 نشریه جدید و قدیم موجود در استان 42 مورد آن در حال انتشار هستند که هر کدام بین 3 تا 5 هزار تیراژ دارند.

مسئول واحد مطبوعات اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان غربی وجود کانون های تبلیغاتی متعدد را مانعی برای آگهی های مطبوعات ندانست و گفت: کانون های تبلیغاتی در فضایی رقابتی فقط مجاز به جذب آگهی های اشخاص هستند و ادارات دولتی حق تبلیغات در این کانون ها و آگهی نامه هایشان را ندارند.

وی با اعلام بی اطلاعی از مجموع تیراژ نشریات استان، ابراز امیدواری کرد اولین روزنامه استان بتواند خلاء نبود چندین ساله روزنامه در استان را برطرف نماید.

ابراهیم آقازاده مدیر مسئول روزنامه آراز آذربایجان هم در گفتگو با برنا، ضمن بیان درد دل های مطبوعاتی و صنفی، عمده علت تاخیر در انتشار اولین روزنامه آذربایجان غربی از ناحیه وی را آماده سازی تحریریه مورد نیاز برای آن اعلام كرد و گفت: به محض دریافت نامه کتبی مجوز انتشار روزنامه از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که در تاریخ دهم اردیبهشت به دستمان رسید کار ساخت فوری 150 متر تحریریه مورد نیاز را آغاز کردیم که بنا بود طی یک ماه به سرانجام برسد اما بدلیل مشکلات پیش آمده از سوی برخی ادارات زمان پیش بینی شده برای این کار به درازا كشید و در صورت اتمام کار ساختمانی، نخستین روزنامه استان با الحاق فضای پیشین هفته نامه، قریب به 220 متر تحریریه خواهد داشت.

تاریخ های اعلامی وی برای آغاز انتشار اولین روزنامه استان چندان اطمینان بخش نیست وی می گوید: چند مناسبت برای آغاز بکار روزنامه آراز آذربایجان مد نظر است که شامل 14 تیر روز قلم، 26 تیر نیمه شعبان یا 17 مرداد روز خبرنگار است.

آقازاده که همزمان به کار انتشار یکی دو نشریه و نمایندگی یک خبرگزاری اشتغال دارد با اتکا به تجربه عملی خود، امید چندانی به جذب آگهی ها ندارد و از این رو می گوید: بین 120 تا 130 میلیون تومان برای انتشار یکساله روزنامه آراز آذربایجان بدون توجه به جذب آگهی های دولتی، در نظر گرفته شده است اما در عین حال امیدواریم حداقل، حمایت های قانونی از تنها و اولین روزنامه استان برای انتشار موفق جهت پاسخگویی به نیاز مخاطبان به عمل آید.

وی با اظهار اینکه تاکنون هیچ شخص و ارگانی هیچگونه حمایتی از آراز آذربایجان نکرده است، یارانه تخصیصی به مطبوعات را تامین کننده حداکثر 25 تا 30 در صد کل هزینه های یک نشریه دانست و گفت: روزنامه آراز آذربایجان انتظار حمایت مادی از هیچ ارگانی را ندارد چراکه معتقد است اینگونه حمایت ها آسیب ها و تبعات بسیاری را در پی دارد اما بدلیل آنکه تنها روزنامه آذربایجان غربی سرمایه فرهنگی استان و متعلق به همه شهروندان است انتظار می رود کلیه حمایت های قانونی از این روزنامه به عمل آید.

آقازاده تیراژ در نظر گرفته شده برای آن را بین 2 تا 3 هزار نسخه 8 برگی در فاز نخست انتشار اعلام کرد و ادامه داد : طبق قانون پس از صدور مجوز انتشار برای روزنامه 3 تا 6 ماه فرصت وجود دارد که انتشار روزنامه آغاز شود.

وی بر عزم دست اندرکاران این روزنامه بر استفاده حداکثری از ظرفیت فرهنگی و مطبوعاتی استان در زمینه های مختلف تاکید کرد و از نویسندگان و صاحبان قلم و اندیشه خواست این روزنامه را یاری کنند.

انتشار اولین رونامه آذربایجان غربی کف انتظارات و خواسته شهروندان و فعالان مطبوعاتی است و معتقدیم چند روزنامه دیگر نیز برای ایجاد فضای رقابتی و پاسخگویی به نیاز مخاطبان باید در استان انتشار یابد اما در این میان رسیدگی فنی، مالی و معنوی به مطبوعات در حال انتشار نیز یک نیاز مشهود است.

نگاهی به تعدادی از نشریات استان در اثبات نیازهای احتمالی آنها و توجه به ضرورت هایی که وجود دارد و مسوولان ملزم به دقت نظر در آن هستند می تواند موثر باشد.

نوید آذربایجان كه در بردارنده مطالب سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی است گستره انتشار خود را منطقه شمال غرب كشور و شهر تهران انتخاب كرده و به زبانهای تركی و فارسی با صاحب امتیازی و مدیر مسئولی مهران تبریزی منتشرمی شود.

این نشریه در شماره 491 خود حتی یك آگهی هم ندارد و تیتر یكش را به یكی از بزرگترین انتظارات مردم استان مبنی بر اتمام راه آهن مراغه به ارومیه اختصاص داده است.

زبان تركی نیز در این نشریه مورد توجه و اهمیت است و صفحات میانی آن اختصاص به تاریخ و گذشته ترك زبانها و ادبیات داستانی و اشعار تركی شاعران این خطه از ایران دارد و تلاش دارد نگذارد زبان، ادبیات و فرهنگ تركی به فراموشی سپرده شود.

چی چست كه یك نام باستانی برای ارومیه است در شماره 358 خود پنج تبریك ولادت امام علی(ع) از سوی شهرداری ارومیه و برخی مناطق آن به همراه تبریكات سایر ادارات دارد كه كمی بیش از یك ششم نشریه را شامل می شود.

این نشریه به صاحب امتیازی و مدیر مسئولی منصور مقتدر ینگجه منتشر می شود و اگر تبریكات ادارات را آگهی محسوب كنیم با لحاظ آگهی یك شركت مسافر بری از این حیث نسبت به نشریه نوید آذربایجان وضعیت مطلوب تری دارد.

این نشریه نقد و تحلیل و گزارش ندارد و صرفاً با انتشار اخبار، اطلاع رسانی می كند و این هفته تیتر یكش را معطوف به توجه به بخش صنعت آذربایجان غربی و ظرفیت های این حوزه كرده است.

هفته نامه كوشا كه نشریه ای سیاسی، اجتماعی، آموزشی و فرهنگی است به صاحب امتیازی و مدیر مسئولی غلامرضا غنی زاده و سردبیری عبدالسلام معروفی منتشر می شود.

خیلی ها این نشریه را موفق ارزیابی می كنند و دلیل آن را رویكرد تعاملی سردبیر آن با ادارات و نهادها و نیز تعامل صمیمانه صاحب امتیاز و سردبیر با یكدیگر می پندارند.

این هفته، كوشا نیم نصفه زیرین صفحه اول و تمام یك صفحه آخرش را به آگهی شركت ایران خودرو و شرایط فروش تولیدات آن به مناسبت سالروز آزاد سازی خرمشهر اختصاص داده است.

این نشریه دو نیم صفحه دیگر در صفحات میانی هم آگهی های مزایده و مناقصه از شهرداری ربط و گروه فولاد ارومیه دارد.

بدلیل تعلقات قومیتی و تعاملات پیش گفته بسیار بعید است شهرداری ربط راضی شود آگهی هایش با توزیع اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامی در نشریاتی غیر از كوشا منتشر شوند.

كوشا این هفته با انتشار كاریكاتوری از علی نیكزاد وزیر مسكن و شهرسازی و سرپرست وزارت راه و ترابری كه آخر خرداد حكم حكومتی اش پایان یافت به برشماری دستاوردهای سفر اخیر وی به استان پرداخته و مسكن مهر را یك طرح آسمانی معرفی كرده است ضمن آنكه این نشریه به انتقاد از چگونگی برخورد مسئولان با خبرنگاران نیز توجه كرده و خواستار پایان دادن به بی احترامی های پی در به آنان و حفظ منزلت و کرامت این قشر زحمت كش شده است.

اولدوز به معنی ستاره نام یكی دیگر از 76 نشریه آذربایجان غربی است كه در گستره توزیع شمال غرب كشور منتشر می شود.

سید حامد مدنی صاحب امتیاز و مدیر مسئول اولدوز نتوانسته است غیر از یك آگهی نیم صفحه ای از بانك كشاورزی آگهی دیگری برای نشریه چهار صفحه ای خود جذب كند.

اولدوز در شماره 408 خود به موضوع مسكن و بحث بسیار قدیمی، تكراری و نافرجام انتقال پادگان لشگر 64 ارومیه از داخل شهر به بیرون آن پرداخته كه با مطالعه آن باز هم مشخص می شود كه این آرزوی دیرین مردم ارومیه هیچ وقت محقق نخواهد شد همانگونه كه سه چهار دهه است كه به طول انجامیده اگرچه مسئولان جدید استان نیز باز وعده هایی داده اند.

فردای ما به عنوان هفته نامه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی آذربایجان با مدیر مسئولی و صاحب امتیازی یوسف پیربوداقی یكی از اساتید دانشگاهی رشته اقتصاد منتشر می شود و این هفته چند آگهی مناقصه و مزایده دارد كه مجموعاً سه چهارم از یك صفحه این نشریه 8 صفحه ای را شامل می شود.

این نشریه هم عمده مطالب خود را به انتشار مقالات ونقد و تحلیل های مربوط به حوزه آذربایجان غربی، زبان و ادبیات ترك و دغدغه های اسفندیار سپهری نیا دبیر شورای نویسندگانش در ارتباط با كار روزنامه نگاری و مسائل مربوط بدان اختصاص داده است.

آراز آذربایجان كه می خواهد روزنامه شود شماره 213 خود را امروز روی دكه های مطبوعاتی فرستاده است.

ابراهیم آقازاده صاجب امتیاز و مدیر مسئول این نشریه علاوه بر زبان تركی و فارسی از زبان كردی نیز در انتشار نشریه اش استفاده می كند اما آگهی های این نشریه نیز كمتر از یك نیم صفحه است در حالی كه در 8 صفحه منتشر می شود.

این هفته آراز آذربایجان به موضوع كمبود سوخت در بخش كشاورزی استان توجه كرده و یادداشت ویژه خود را به قلم علیرضا احمدی به موضوع اخلاق اجتماعی اختصاص داده و طی آن چگونگی توجه شهروندان، رسانه ملی و پیشینیان دینی و مذهبی به این مقوله مورد كنكاش قرار گرفته است.

با مرور نمونه هایی از مطبوعات استان مشخص می شود كه اغلب نشریات آذربایجان غربی به دلایل مختلف از فقدان آگهی یا مدیریت توزیع آنها و نیز چگونگی رسیدگی به تخلفات صورت گرفته ادارات در این حوزه رنج می برند و تبلور این مشكل در كیفیت مطالب، صفحات ساده، تعداد تیراژ حقیقی و نحوه انتشار كاملاً مشهود است و در حقیقت اصلی ترین محل کسب درآمد و گردش چرخ اقتصادی مطبوعات در آذربایجان غربی دچار مشکل است.

رسالت مسئولان و متولیان فرهنگی استان، حمایت حداكثری از مطبوعات از طرق قانونی است و مطبوعات انتظار دارند كه مسئولان همانگونه كه بعضاً از هزاران مفر قانونی برای پیشبرد برخی امور بهره می جویند از تمام پتانسیل های قانونی موجود برای حمایت مستمر و تاثیرگذار از مطبوعات نیز استفاده نمایند.

پیشنهاد می شود به انضمام پیوست های فرهنگی طرح های بزرگ استان، مجریان پروژه ها ملزم شوند یكی از نشریات را نیز به عنوان بازوی اطلاع رسانی و فرهنگی همان طرح به كمك بگیرند تا به موازات خدمات متقابل فرهنگی و اطلاع رسانی حمایت تاثیرگذاری از نشریات استان از طریق اعتبارات تخصیصی به بخش عمران استان نیز به عمل آید.

در 76 نشریه مجوز داری که در آذربایجان غربی فعالیت می کنند پاک دست ترین خبرنگاران و افراد مطبوعاتی جمع شده اند که ضمن ایجاد فرصت اشتغال برای خود، زبان گویای افکار عمومی استان نیز هستند و شایسته است در سالی که دولت عزم خود را جزم کرده که برای 5/2 میلیون نفر اشتغال ایجاد کند به فکر تثبیت شغل خبرنگاران و دست اندرکاران این مطبوعات نیز باشد و فقط اندکی از اعتبارات میلیاردی فرهنگی استان را مستقیماً در اختیار خود مطبوعات قرار دهد تا سپس خروجی های بیشمار فرهنگی آن را انتظار داشته باشند.