باشگاه جوانی برنا/حامد حسن زاده خراسانی

بنای جامعه از نظر اسلام حفظ و تحکیم خانواده و ترویج ازدواج آسان برای جوانان است. در روایتی آمده است که رسول اکرم (ص) وقتی جوانی را می دیدند که "کان یعجبه" و از اندام و سلامت و جوانی او خوش‌شان می آمد، از او 2 سؤال می کردند و می پرسیدند ازدواج کردی و آیا شغلی داری یا نه؟ اگر آن جوان می گفت ازدواج نکردم و شغلی ندارم، پیامبر می فرمود: "سقط من عینی" این جوان از چشمم افتاد.

پیامبر اعظم (ص) و اهل بیت عصمت و طهارت بر ازدواج آسان و ترویج آن در جامعه تأکید داشته اند و به همین دلیل حضرت محمد (ص) فرمودند که بهترین ازدواج ها آن است که آسان باشد. ازدواج آسان نیز مقدمه بسیار مهمی در ترویج ازدواج و بهداشت روانی جامعه محسوب می شود. اما متأسفانه برخی از خانواده ها و جوانان با توقعات نابه‌جا و یا به دلیل چشم و هم چشمی، ازدواج ها را صحنه تفاطر قرار می دهند و انتظار دارند تا همسر آینده‌شان تمام انتظارات آنها را برآورده سازد. در این میان تعیین مهریه‌های سنگین به بهانه پایبند کردن همسر به خانواده از رفتارهای اشتباهی است که امروزه در جامعه رواج پیدا کرده و این هم در حالی است که اسلام مهریه را هدیه ای از سوی مرد به همسران‌شان می داند که زنان حق دارند آن را مطالبه کنند و بهترین مهریه‌ها را سبک‌ترین مهریه ها می داند.

در این میان برخی از جوانان به دلیل مشکلات و موانع فرهنگی مانند لازم دانستن شغل و مسکن مناسب، رسومات مالی با هزینه های بالا، لازم دانستن زندگی تجملاتی، عدم اهتمام لازم از سوی خانواده ها نسبت به ازدواج فرزندانشان و ... در کنار موانع اقتصادی همانند کمبود شغل مناسب، عدم توانایی جوانان برای صرف هزینه های سنگین مراسم ازدواج و هزینه مسکن... که برخی از این مشکلات مربوط به عقاید والدین و برخی مربوط به تلاش کم آنها و در مواردی مربوط به نهادها و مؤسسات مربوطه است، موجب شده تا شرایط لازم برای ازدواج به هنگام را نداشته باشند و آن را به دلایلی غیرواقعی مانند "بسته بودن بخت آنها" نسبت دهند.

آیات و احادیث بسیاری از قرآن و اهل بیت عصمت و طهارت (ع) بر وجود سحر و جادو نقل شده و در کنار آن نیز به روش‌های باطل شدن آنها از طریق دستورات اسلام و پیامبر اعظم (ص) اشاره شده است. اما متأسفانه برخی نادانسته و از روی جهالت با ارایه دلیل "بسته بودن بخت" و سحر و جادو خواندن عدم ازدواج برخی جوانان، توصیه ها و راهنمایی های اشتباهی همچون مراجعه به رمال و فال گیرها را می کنند، در حالی که اسلام دلیل بیشتر تأخیر این ازدواج ها را مربوط به افراد و خانواده آنها می داند و در برخی از موارد برای باطل شدن سحر و جادو و باز شدن بخت آنها، دستوراتی ارایه داده است.

شیخ عباس قمی در کتاب شریف خود به نام "کلیات مفاتیح الجنان" احادیث و روایاتی را از پیامبر (ص) و اهل بیت عصمت و طهارت (ع) برای بطلان سحر، رفع شیاطین و جادوگران و جنیان نقل کرده است.

حضرت امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب (ع) دستور داده اند تا برای بطلان سحر دعایی بر پوست آهو نوشته شود و فرد آن را با خود همراه داشته باشد (4). همچنین کلینی و برقی به سندهای معتبری از حضرت امام صادق (ع) و امام کاظم (ع) دعایی را روایت کرده اند تا در هنگام نزدیکی به غروب آفتات برای ایمن شدن از شر هر درنده، شیطان لعین و فرزندان او و از هر گزنده و صاحب زهری خوانده شود(5).

رسول خدا (ص) برای دفع شیاطین و جادوگران خواندن آیه سخره یعنی آیات 54، 55، و 56 سوره اعراف را سفارش کرده اند (6).

در همین رابطه خبرنگار خبرگزاری برنا حکم فقهی این مسأله را از مراجع عظام تقلید پرسیده است که سؤال و پاسخ آن را در زیر می توانید ببینید.

سؤال: آیا بسته بودن بخت از نظر اسلام صحت دارد؟ جایز است درباره افراد چنین قضاوتی انجام گیرد؟


حضرت آیت الله مکارم شیرازی: هر چند سحر و جادو به تصدیق قرآن مجید حقیقت دارد، ولی غالب آنچه را مردم سحر و جادو و بستن بخت می نامند، اوهام و خیالاتی بیش نیست و برای رفع آن هر روز 5 مرتبه آیة الکرسی بخوانید و به خود و اطرافیانتان بدمید و هر روز هر چند به مقداری صدقه بدهید و بر خدا توکل کنید.

حضرت آیت الله سیستانی:اعتبار ندارد.

همچنین چند تن از مجتهدین و مدرسین حوزه علمیه این گونه پاسخ داده اند:

آیت الله علوی گرگانی: اصل بسته شدن بخت توسط برخی افراد در اسلام اشاره شده است اما موارد بسیار نادری پیش می آید که بخت فردی بسته شود و لذا در هر موردی نمی توان اینگونه قضاوت کرد و در بسیاری از موارد بخت افراد بسته نشده است و نباید با اینگونه حرفها دیگران را دچار اضطراب و نگرانی کرد.

آیت الله سید محمد شاهرودی: در بسیاری از موارد مشکلات و عدم توفیقات در اثر کردار و گفتار اشخاص حاصل می شود. مثلا جوانی برای ازدواج شرط‌های بسیاری در زوجه معتبر می داند و در نتیجه به مقصود خود نمی‌رسد و خیال می‌کند که بخت او بسته شده است. یا پدر و مادر دختر شرط‌های زیادی برای داماد دارند که هر شخصی حاضر نیست با دختر آنها ازدواج کند و دختر بی‌ شوهر می ماند یا می‌گویند دختر کوچک است و خواستگاران زیادی را جواب می‌گویند و در نتیجه دختر بی شوهر می‌ماند و گفته می شود بخت دختر بسته شده است، درحالی‌که چنین نبوده است. آری، در بعضی موارد ممکن است به‌وسیله سحر و جادو بخت کسی بسته شود که بسیار نادر است و در این صورت باید به‌وسیله دعاهای ابطال سحر که از معصومین وارد شده و توسط علماء در کتاب های معتبر ذکر شده است، مشکل را حل کرد. البته بسیاری از کسانی‌که ادعا دارند می‌توانند سحر و جادو را باطل کنند، شیاد و دروغگو هستند و یا خیال می‌کنند که قادرند.

آیت الله بطحائی گلپایگانی: بحث بخت و شانس و اقبال از خرافاتی است که در فرهنگ ملی مطرح است و اسلام از این خرافات مبرّا می باشد. بلکه خداوند متعال برای هر انسانی مقدراتی مقرر کرده است که به سرنوشت تعبیر می شود لذا برای حصول آن مقدّرات؛ طی کردن راه بندگی یعنی انجام واجبات و اجتناب از محرمات لازم است؛ آنگاه افرادی بدون توجه به مسئولیت بندگی، حریمی برای احکام الهی قائل نمی شوند قهراً آن مقدرات حاصل نمی شود بنابراین نمی دانند که از کجا راهشان بسته شده است درحالی که عوامانه می گویند - بخت او بسته شده - آری اگر بخت به معنی مقدرات باشد و بسته شدن آن، به معنی بی اعتنایی بندگی باشد صحیح است و باید با استغفار و ترک جدّی محرمات و انجام واجبات؛ آن راه را باز نمود.


پی نوشت:
1-خطبه های نماز جمعه تهران 1368.7.28
2-نهج الفصاحه حدیث 1507
3-نهج الفصاحه حدیث 1489
4-کلیات مفاتیح الجنان، صفحه 1138
5-کلیات مفاتیح الجنان، صفحه 1058
6-کلیات مفاتیح الجنان، صفحه 1139


***