باشگاه جوانی برنا/ حامد حسن زاده خراسانی


مسجد کوفه برای افرادی که توفیق زیارت آن مکان مقدس را نداشته اند یادآور مظلومیت  حضرت امیرالمومنین علی بن ابی طالب (ع) است و برای آنها که توفیق تشرف به آن مکان مقدس را دارند، علاوه بر آن، عبرت های نهفته و پنهان دارد.



از دور که نگاه می کنی مسجد کوفه دارای گنبد و چند مناره ای است که گنبد طلایی آن بر روی مزار شریف مسلم بن عقیل، فرستاده مخصوص امام حسین (ع) به کوفه و یکی از یاوران و شهیدان واقعه کربلا قرار دارد. روبروی مسجد کوفه نیز مرقدی با گنبد سبز قرار دارد که برای میثم تمار است و روی در ورودی آن نوشته شده است «السلام علیک یا میثم بن یحیی التمار».


 
داخل صحن این مرقد چند درخت نخل وجود دارد که می توانند حکایت میثم تمار و شجاعت ها و معرفت او به ولایت و امامت را بگویند.در دوران امامت امام حسین (ع) هنگامی که عبیدالله بن زیاد وارد کوفه شد میثم را دستگیر کرد و به او دستور داد از امیرالمومنین(ع) بیزاری بجوید و میثم از این کار امتناع کرد و در سال 60 هجری و ده روز قبل از ورود امام حسین(ع) به عراق، عبیدالله دستور داد تا او را به دار آویزان کنند، میثم تمّار بر بالای دار، فضایل امیرالمومنین (ع) را برای مردم بیان کرد تا اینکه او را به شهادت رساندند و خرما فروشان کوفه، شبانه بدن او را پایین آورده و مخفیانه دفن کردند.

خانه امیرالمومنین(ع) و اتاق حضرت ابوالفضل(ع)
کنار مسجد کوفه و ضلع جنوبی آن خانه ای قرار دارد که امیر المومنین علی بن ابی طالب (ع) به همراه خانواده اش چهار سال آخر حکومت خود را در آن به سر برده و زمین این خانه شاهد مناجات ها و عبادت های سه امام معصوم و غسل دادن و کفن نمودن پیکر مطهر امیرالمومنین (ع) بوده است.این خانه دارای 4 راهروی اصلی است. راهروی ضلع راست آن در قسمت شمال خانه، محل غسل امیرالمومنین (ع) است که ضریح تازه ساختی بر روی آن نصب شده؛ پس از آن اتاق کوچکی قرار دارد که محل کفن پیکر مطهر امیرالمومنین (ع) است و زائران بسیاری مشتاق زیارت آن مکان متبرک هستند.



در راهروی ضلع چپ واقع در قسمت شمالی خانه، چاهی قرار دارد و البته با چاه نخلستان معروف که روزگاری همدم و مونس ولایت بوده است متفاوت است.کمی جلوتر اتاقی منصوب به حضرت ابوالفضل (ع) و حضرت ام البنین (س) قرار دارد. اتاق ضلع چپ خانه نیز روزگاری محل زندگی دو امام معصوم یعنی امام حسن(ع) و امام حسین(ع) بوده است و اتاق کوچک دیگر محل عبادت و راز و نیاز؛به سراغ مسجد کوفه می رویم که از حضرت آدم (ع) تا به امروز قدمت دارد و محل عبادت پیامبران الهی و چندین امام معصوم بوده است.


جایگاه شهادت و مظلومیت ولایت
در صحن بزرگ این مسجد اسماء مطهر اهل بیت (ع) با رنگ طلا نقش بسته و مقام ها با سنگ هایی مشخص شده اند.



ضلع جنوب شرقی مسجد دارای پنج جایگاه است. مقام اول آن به نام حضرت آدم (ع)   مقام دوم مربوط به حضرت نوح (ع)،جایگاه سوم جایگاه فرشته وحی، جبرئیل (ع) و جایگاه چهارم واقع شده برای امام سجاد(ع) وجایگاه پنجم محراب شهادت امیرالمومنین (ع).

زائرین این مسجد در صف ایستاده اند تا هر کدام بتوانند این محراب را زیارت کنند و پس از آن دو رکعت نماز حاجت بخوانند.

بر روی محراب پنجره ای طلایی قرار داده اند که دور آن با رنگ طلایی «لا اله الا الله، محمدرسول الله، علی ولی الله» نوشته اند و بالای آن «فزت و رب الکعبه» نقش بسته است.


میان این مقبره ها چقدر فاصله است
ضلع جنوب غربی این مسجد دارای گنبدی است که متعلق به مسلم بن عقیل است.بر روی قبر مطهر مسلم بن عقیل فرستاده امام حسین (ع) به کوفه ،حدیثی از پیامبر دیده می شود که بسیار معروف است: "من عقیل را دوست دارم و به درستی که فرزندش در دوستی فرزند تو کشته خواهد شد".



حضرت مسلم بن عقیل (ع) سال 60 هجری به همراه امام حسین (ع) از مدینه به مکه آمد و سید الشهدا (ع)، مسلم را به عنوان نماینده خود از مکه به کوفه فرستاد تا مردم با او بیعت کنند. به هنگام ورود مسلم به کوفه هیجده هزار نفر با او بیعت کردند اما پس از ورود عبید الله بن زیاد و تهدید مردم،بیشتر آنها مسلم را تنها گذاشتند و در روز نهم ذی الحجه به دستور عبید الله بن زیاد او را بر بام قصر دار الاماره بردند و سر از بدنش جدا کرده و به پایین انداختند.

این مرقد نیز همانند مقام های دیگر واقع شده در این مسجد دارای اعمال خاص خود است. چند متر آن طرف تر که شاید مسافت آن به 10 متر نمی رسد مقبره کوچکتری قرار دارد که متعلق به مختار ثقفی است که پس از جنگ های سختی کوفه را تحت کنترل خود در آورد و عاملین واقعه کربلا را مجازات کرد. سپس لشگری به سوی عبید الله بن زیاد فرستاد که پس از شکست او، سر از بدنش جدا کردند.

مختار سر عبیدالله بن زیاد را نزد امام سجاد (ع) در مدینه فرستاد، حضرت خوشحال شد و فرمود: خدا جزای خیر به مختار دهد که خونخواهی ما نمود. معصب بن زبیر در سال 67 هجری با غلبه بر کوفه سر از بدن مختار جدا کرد.

با اینکه فاصله مقبره مختار با مرقد مطهر مسلم بن عقیل چند متر بیشتر نیست اما میان آن دو فاصله است که تاریخ آن را به ثبت رسانده است. در ذهنم سخنان رهبر فرزانه انقلاب را درباره توابین مرور می کنم که فرمودند:"كسانى در كوفه دلهاشان پر از ایمان به امام حسین بود، به اهل‌بیت محبت هم داشتند، اما چند ماه دیرتر وارد میدان شدند؛ همه‌شان هم به شهادت رسیدند، پیش خدا هم ماجورند؛ اما كارى كه باید بكنند، آن كارى نبود كه آنها كردند؛ لحظه را نشناختند؛ عاشورا را نشناختند؛ در زمان، آن كار را انجام ندادند. اگر كارى كه توابین در مدتى بعد از عاشورا انجام دادند، در هنگام ورود جناب مسلم به كوفه انجام می دادند، اوضاع عوض میشد؛ ممكن بود حوادث، جور دیگرى حركت بكند. شناسایى لحظه‌ها و انجام كار در لحظه‌ى نیاز، خیلى چیز مهمى است» .

حکایت حکمت و عدل امیر(ع)
در مقابل مرقد مطهر مسلم، مقام امام صادق (ع) قرار دارد و در ضلع شمال غربی مسجد، مرقد مطهر هانی بن عروه قرار دارد که گنبدی سبز رنگ بر روی آن قرار دارد اما به علت تعمیرات حرم مطهر آن بزرگوار توفیق زیارت آن را پیدا نکردیم. هانی بن عروه از شیعیان امیرالمومنین (ع) بود و هنگامی که مسلم بن عقیل وارد کوفه شد از او حمایت کرد و مسلم را در خانه خود پناه داده بود. پس از شهادت مسلم، عبیدالله بن زیاد او را در بازار کوفه در سن 89 سالگی به شهادت رساند و امروز مرقد مطهرش در مسجد کوفه قرار دارد و زیارتنامه ای بر روی در ورودی مقبره اش قرار دارد.

در کنار مرقد هانی بن عروه «دکه القضاء» و «بیت الطشت» قرار دارد که محل قضاوت امیرالمومنین (ع) بوده و حکایت از حکمت و عدل امیرالمومنین علی بن ابی طالب (ع) دارد.

در مرکز مسجد «دکة المعراج» یعنی مقام پیامبر اعظم (ص) قرار دارد. دکة المعراج جایگاهی است که در شب معراج، پیامبر اعظم (ص) هنگام سفر از مسجد الحرام به مسجد الاقصی در این مکان فرود آمد، دو رکعت نماز خواند و پس به حرکت خود به سوی بیت المقدس ادامه داد. در ضلع شمال شرقی حرم نیز مقام حضرت ابراهیم (ع) و خضر کمی جلوتر از باب الفیل قرار دارد و مستحب است زائرین از این در وارد مسجد شوند و وجود این در و نام اصلی آن یعنی بیان گر یکی از معجزات امیرالمومنین (ع) و سخن گفتن او با یکی از پادشاهان اجنه است.

جایگاهی دیگر از مسجد،جایگاه کشتی نوح است و امروز در مرکز مسجد کوفه قرار دارد  حضرت نوح(ع) در این مکان مشغول ساختن کشتی شد و پس از طوفان و فرونشستن آب نیز، کشتی در این مکان به گِل نشست و حضرت نوح (ع) و مومنین به سلامت از آن پیاده شدند.

درباره مسجد کوفه و فضیلت و جایگاه آن احادیث بسیاری نقل شده است. امیرالمومنین (ع) می فرمایند:« اگر مردم برکات مسجد کوفه را بدانند، از اطراف دنیا خود را به آنجا می رسانند گرچه مجبور شوند خود را بر روی برف بکشانند».

مسجد کوفه یکی از چهار مکان مقدس است که مسافر اختیار دارد در آن نماز شکسته را تمام بخواند. مسجد کنونی در دوران خلافت امیرالمومنین (ع) شاهد مناجات های حضرت علی بن ابی طالب (ع) و امام حسن مجتبی (ع) بوده و طبق احادیث و روایات نقل شده در آینده، پس از ظهور امام زمان (عج) مرکز قضاوت حضرت خواهد بود.


پی نوشت:
1- دیدار فرزانه انقلاب اسلام با اعضای شوراى هماهنگى تبلیغات اسلامى،‌۱۳۸۸/۱۰/۲۹




***